Potongan Gaji Pekerja: Apa yang Dibenarkan di Bawah Seksyen 24 Akta Kerja 1955?

Potongan gaji pekerja di Malaysia tertakluk kepada peruntukan undang-undang dan bukan boleh dibuat sesuka hati oleh majikan. Di bawah Seksyen 24 Akta Kerja 1955, potongan hanya dibenarkan mengikut kategori dan syarat yang ditetapkan. Secara umum, jumlah potongan di bawah seksyen ini tidak boleh melebihi 50% daripada gaji yang diperoleh dalam bulan berkenaan, tertakluk kepada pengecualian khusus dalam undang-undang.

Apakah potongan gaji yang dibenarkan?

Seksyen 24 Akta Kerja 1955 menetapkan bahawa majikan tidak boleh membuat potongan daripada gaji pekerja selain mengikut Akta tersebut.

Antara kategori potongan yang dibenarkan dalam keadaan yang ditetapkan ialah:

• Pemulangan lebihan bayaran gaji yang dibuat akibat kesilapan majikan dalam tempoh tiga bulan yang terdahulu, tertakluk kepada had lebihan bayaran tersebut.
• Indemniti yang perlu dibayar oleh pekerja kepada majikan di bawah peruntukan berkaitan penamatan kontrak tanpa notis.
• Pemulangan pendahuluan gaji yang diberikan di bawah Seksyen 22, jika tiada faedah dikenakan terhadap pendahuluan tersebut.
• Potongan yang dibenarkan oleh undang-undang bertulis lain, tertakluk kepada undang-undang yang berkenaan.

Selain itu, terdapat kategori potongan yang memerlukan permintaan bertulis daripada pekerja, dan kategori tertentu yang turut memerlukan kebenaran bertulis terlebih dahulu daripada Ketua Pengarah Tenaga Kerja.

Majikan perlu mengenal pasti kategori yang tepat sebelum melaksanakan potongan. Persetujuan pekerja sahaja tidak semestinya mencukupi untuk semua jenis potongan.

Rujuk teks rasmi Akta Kerja 1955 daripada JTKSM untuk membaca Seksyen 24 dan syarat yang berkaitan.

Bilakah kebenaran bertulis pekerja diperlukan?

Seksyen 24 membezakan potongan yang dibenarkan secara khusus daripada potongan yang memerlukan permintaan bertulis pekerja atau kebenaran tambahan.

Antara contoh yang memerlukan permintaan bertulis pekerja ialah bayaran tertentu kepada kesatuan sekerja berdaftar atau koperasi yang berkaitan, serta bayaran bagi pembelian saham perniagaan majikan yang ditawarkan kepada pekerja.

Bagi kategori tertentu yang dinyatakan dalam subseksyen 24(4), permintaan bertulis pekerja dan kebenaran bertulis terlebih dahulu daripada Ketua Pengarah Tenaga Kerja diperlukan. Contohnya termasuk pembayaran kepada pihak ketiga bagi pihak pekerja, skim tertentu untuk manfaat pekerja dan pembelian barangan perniagaan majikan dalam keadaan yang dinyatakan oleh undang-undang.

Oleh itu, majikan tidak sepatutnya menganggap bahawa tandatangan umum pada kontrak pekerjaan secara automatik membenarkan setiap potongan yang dicadangkan. Semak kategori, dokumen sokongan dan keperluan kelulusan bagi potongan berkenaan.

Apakah maksud had potongan gaji 50%?

Subseksyen 24(8) menetapkan had umum bahawa jumlah potongan yang dibuat di bawah seksyen tersebut bagi satu bulan tidak boleh melebihi 50% daripada gaji yang diperoleh pekerja pada bulan berkenaan.

Walau bagaimanapun, had ini mempunyai pengecualian yang dinyatakan dalam subseksyen 24(9), termasuk keadaan tertentu yang melibatkan indemniti, bayaran gaji akhir selepas penamatan pekerjaan dan pembayaran balik pinjaman perumahan yang memenuhi syarat undang-undang.

Justeru, had 50% tidak boleh digunakan tanpa memahami jenis potongan dan keadaan pekerja. Potongan yang tertakluk kepada undang-undang lain juga perlu dinilai berdasarkan peruntukan yang berkenaan.

Majikan harus menyemak jumlah gaji dan setiap kategori potongan sebelum memuktamadkan slip gaji. Jika terdapat keraguan tentang sama ada sesuatu potongan dibenarkan atau tertakluk kepada pengecualian, dapatkan penjelasan daripada Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia.

Contoh pengiraan potongan gaji

Katakan seorang pekerja menerima gaji bulanan RM3,000. Majikan mempunyai potongan berikut dalam contoh ilustrasi ini:

Pengiraan jumlah potongan ialah RM150.00 + RM100.00 = RM250.00. Baki selepas dua potongan tersebut ialah RM3,000.00 − RM250.00 = RM2,750.00.

Dalam contoh ini, jumlah potongan bersamaan kira-kira 8.33% daripada gaji bulanan. Namun, pengiraan matematik sahaja tidak membuktikan bahawa potongan itu sah. Setiap potongan mesti mempunyai asas undang-undang dan memenuhi syarat yang berkenaan.

Majikan juga perlu membezakan potongan yang tertakluk kepada Seksyen 24 daripada caruman berkanun seperti KWSP, PERKESO dan SIP serta PCB, yang mempunyai peraturan masing-masing.

Kesilapan lazim majikan ketika membuat potongan

Antara kesilapan yang perlu dielakkan ialah:

• Memotong gaji bagi menggantikan denda dalaman tanpa menyemak asas undang-undang.
• Membuat potongan bagi kerosakan harta syarikat secara automatik tanpa memastikan potongan tersebut dibenarkan.
• Menganggap persetujuan lisan pekerja sudah mencukupi.
• Mengabaikan keperluan kebenaran bertulis daripada Ketua Pengarah Tenaga Kerja apabila diperlukan.
• Menggunakan had 50% tanpa menyemak pengecualian undang-undang.
• Tidak menyimpan rekod yang menerangkan sebab dan pengiraan setiap potongan.

Sekiranya pekerja mempertikaikan potongan, majikan perlu menyemak semula kontrak, rekod gaji, dokumen kebenaran dan peruntukan undang-undang yang berkaitan. Rekod yang jelas membantu syarikat menjelaskan asas pengiraan dan mengurangkan pertikaian.

Mengurus potongan gaji melalui sistem HR dan payroll

Proses penggajian yang tersusun membantu majikan membezakan potongan berkanun, pendahuluan gaji, pinjaman dan potongan lain. Setiap potongan perlu mempunyai kategori, jumlah dan rekod sokongan yang boleh disemak.

Di hrmsystem.my, majikan boleh mengurus potongan gaji, pinjaman atau pendahuluan gaji serta pengiraan automatik bagi KWSP, PERKESO, SIP dan PCB. Kemudahan ini membantu menyusun rekod penggajian, tetapi majikan masih bertanggungjawab memastikan setiap potongan mematuhi undang-undang dan syarat kelulusan yang berkaitan.

Anda juga boleh merujuk kalkulator gaji bersih, panduan kadar caruman KWSP, PERKESO dan SIP 2026 serta indeks panduan HR untuk menyokong pengurusan gaji bulanan.

Soalan lazim

Bolehkah majikan memotong gaji pekerja tanpa persetujuan?
Potongan hanya boleh dibuat berdasarkan kategori dan syarat yang dibenarkan oleh undang-undang. Sesetengah potongan tidak memerlukan permintaan bertulis pekerja, manakala kategori lain memerlukan permintaan bertulis dan mungkin kebenaran tambahan.

Adakah semua potongan gaji tertakluk kepada had 50%?
Seksyen 24 menetapkan had umum 50% bagi potongan di bawah seksyen tersebut, tetapi subseksyen 24(9) memperuntukkan pengecualian tertentu. Jenis potongan dan keadaan sebenar perlu diperiksa sebelum had digunakan.

Bolehkah majikan memotong gaji untuk menggantikan kos kerosakan barang syarikat?
Majikan tidak sepatutnya membuat potongan secara automatik. Kesahan potongan perlu dinilai berdasarkan asas undang-undang, keadaan kes dan syarat yang terpakai. Dapatkan nasihat daripada Jabatan Tenaga Kerja jika terdapat keraguan.